Kobiety nie chcą żyć jak ich matki. Mężczyźni chcą żyć jak ich ojcowie

Kobiety nie chcą żyć jak ich matki. Mężczyźni chcą żyć jak ich ojcowie

Ostatnio usłyszałam zdanie, które zrobiło na mnie bardzo duże wrażenie, ponieważ wyjątkowo celnie opisuje napięcie, które obserwuję w wielu związkach dzisiejszych czterdziesto- i pięćdziesięciolatków: mężczyźni chcą żyć tak jak ich ojcowie, ale kobiety nie chcą żyć tak jak ich matki. Brzmi jak uproszczenie? Być może. Ale kryje się w nim sporo prawdy. Bo choć świat wygląda dziś zupełnie inaczej niż 30 czy 40 lat temu, „tradycyjne” rodzinne wzorce mają się całkiem dobrze. Czasem nawet lepiej, niż moglibyśmy przypuszczać.

Partnerstwo kontra tradycja – nowoczesna rodzina, stare wzorce ról

Wielu dzisiejszych mężczyzn po czterdziestce czy pięćdziesiątce wychowało się w domach, w których ojciec… po prostu był. Pracował i zarabiał, a potem odpoczywał. A mama? Praca, dzieci, zakupy, gotowanie, sprzątanie, wizyty u lekarza, rodzinne uroczystości, pamiętanie o tym, że kończy się płyn do prania i trzeba kupić prezent dla cioci — wszystko było na jej głowie. Domowe centrum dowodzenia działało bez przerwy, choć nikt nie nazywał tego pracą.

Co ciekawe, nikt nie musiał mamie mówić, że trzeba kupić mleko, umówić wizytę u dentysty czy pomyśleć o obiedzie. Ona po prostu wiedziała. Jakby wraz z obrączką otrzymała bonus: dodatkowy etat „house managerki”, którego zakres obowiązków nigdy nie został formalnie ustalony, za to nie przewidywał urlopu.

Ojcowie czasem pomagali. Pozmywali naczynia, odkurzyli mieszkanie, zabrali dzieci na spacer. I właśnie te słowa są tutaj kluczowe: czasem i pomagali. Czyli robili coś, co mogli, a nie musieli — co nie było uznawane za ich obowiązek.

Dorastający synowie chłonęli ten schemat jak gąbka. Dla nich taki podział ról był czymś zupełnie naturalnym, a sposób myślenia i funkcjonowania stawał się oczywistym punktem odniesienia. Córki zaś często patrzyły na swoje matki i myślały: ja tak nie chcę — nie chcę być jedyną w domu specjalistką do spraw „prac niewidzialnych”. Pamiętały zmęczenie, frustrację i irytację swoich mam, niekończące się listy spraw do załatwienia i odpowiedzialność za wszystko, co działo się w domu. Nie chciały powtarzać tego scenariusza. Chciały pracować, rozwijać się, mieć własne pieniądze, czas dla siebie i partnerski związek. I w wielu przypadkach rzeczywiście zbudowały inne życie. Tyle że nie zawsze udało im się zbudować związek, w którym partner naprawdę dzieliłby z nimi odpowiedzialność za codzienność.

— Mam 48 lat. Dzieci powoli wyfruwają z gniazda, nie muszę już pamiętać o wszystkim i wszystkich. Po latach życia w trybie automatycznym zaczynam mieć przestrzeń dla siebie. Na własne myśli, potrzeby, przyjemności. Czuję się też tak, jakby wokół mnie opadała gęsta mgła. Zaczynam widzieć rzeczy, których wcześniej nie dostrzegałam. A może dostrzegałam, tylko nie miałam siły się nimi zajmować.

Na przykład to, że jestem matką czwórki dzieci, choć urodziłam troje. Ale jak to? Ano tak to, że mój mąż funkcjonuje w domu na podobnych prawach jak nasze córki. Czasem wstawi coś do zmywarki, czasem wyniesie śmieci, czasem wyjmie pranie z suszarki. Jeśli zauważy. Jeśli ma ochotę. Jeśli nie zapomni. Jeśli powiem bądź poproszę. A reszta robi się sama. Czyli robię ją ja.

Przez lata nie zastanawiałam się nad tym szczególnie. Byłam zajęta, ciągle w biegu, w jakimś szale dzikim. Dzieci, praca, dom, zakupy, lekarze, wakacje, urodziny, prezenty, tysiące drobiazgów, które trzeba było ogarnąć. Nie było czasu na analizowanie, czy ten układ jest sprawiedliwy. Po prostu działał. Teraz jednak nie widzę potrzeby, żeby to kontynuować.

Dlatego próbuję rozmawiać, a mąż jest szczerze zdziwiony. Ale o co chodzi? Nasze życie jest przecież takie dobre. Przecież zawsze tak funkcjonowaliśmy. Przecież nie narzekałaś. I chyba rzeczywiście nie narzekałam zbyt często, choć na bank mi się zdarzało — ale zdecydowanie nie dlatego, że byłam zachwycona tym niesprawiedliwym i krzywdzącym dla mnie podziałem obowiązków. Wiem jedno: nie chcę zaczynać życia od nowa, więc mam nadzieję, że się dogadamy. Anita

Pomagać możesz sąsiadce. W domu jesteś współodpowiedzialny

Kobiety pracują zawodowo, zarabiają, prowadzą firmy i samochody, podejmują ważne decyzje i organizują życie na własnych zasadach. A jednocześnie w wielu domach nadal to tylko one są „dorosłe” — tylko one wiedzą, co trzeba zrobić, kiedy, dla kogo i w jakiej kolejności.

Nie chodzi nawet o samo sprzątanie czy gotowanie. Chodzi o logistykę życia: pamiętanie, planowanie, przewidywanie, pilnowanie terminów, organizowanie życia na co dzień i od święta, planowanie familijnego grafiku na cały tydzień oraz wakacji i rodzinnych spotkań — kobieca rzeczywistość to często nieustanna aktywność, nieustanne krzątanie się.

Dlatego tak bardzo nie lubię argumentu: „Przecież mogłaś mnie poprosić, powiedzieć”. Oczywiście, że mogła. Tylko dlaczego dorosła kobieta ma być „house managerką”, a dorosły mężczyzna wykonawcą? Przecież wstawienie prania bez pytania, co i jak trzeba wyprać, nie wymaga specjalnych kwalifikacji. Podobnie jak zauważenie, że w lodówce niewiele już zostało, a dzieci potrzebują nowych butów.

Absolutnie nie chodzi o to, żeby mężczyzna był uprzejmy zdjąć z kobiety część obowiązków. Nie potrzebujemy domowego bohatera, który raz w tygodniu uruchomi zmywarkę i zasłuży na medal. Potrzebujemy dorosłej osoby i partnera, który rozumie, że wspólne życie to nie usługa świadczona przez jedną osobę na rzecz pozostałych domowników. Pomagać można sąsiadce, przyjacielowi czy komuś, kto potrzebuje przysługi. We własnym domu nie jest się gościem ani wolontariuszem. Jest się współodpowiedzialnym.

Jest jeszcze coś, o czym rzadziej rozmawiamy: zmęczenie nie wynika wyłącznie z liczby wykonanych czynności. Czasem bardziej męczy to, że przez cały dzień trzeba o wszystkim pamiętać. Nawet kiedy siedzisz na kanapie, głowa nadal pracuje. Czy jest chleb? Czy zapłacony rachunek? Czy dziecko ma jutro coś przynieść do szkoły? To nie jest odpoczynek. To tylko zmiana pozycji ciała.

— Mam 45 lat, od 15 jestem mężatką, a od trzynastu próbuję naprawić męża. Mniej więcej od czasu, kiedy urodził się nasz syn i okazało się, że wspólne życie wymaga czegoś więcej niż wspólnego mieszkania i dzielenia rachunków.

Mój mąż jest, mówiąc delikatnie, człowiekiem mało zainteresowanym codziennymi obowiązkami. Kiedy wracamy z pracy, on siada na kanapę i odpoczywa. Ja zaś idę na drugi etat, ten w domu. Nie podoba mi się to, ale jest tyle rzeczy do zrobienia, a ja nie mam komu przekazać pałeczki w tej sztafecie.

Przez lata próbowałam różnych sposobów. Rozmawiałam, tłumaczyłam, prosiłam, złościłam się. Tłumaczyłam, że im więcej on odpuści, tym więcej jest na mojej głowie. Że są sprawy do ogarnięcia i nie, nie trzeba stać cały czas na baczność (to jest kontrargument), ale na tym polega dorosłość, że robi się, co trzeba, a nie co się chce (czyli nic).

Zwykle nic nie działa, choć skłamałam, bo czasem następuje mobilizacja: mąż oderwie się od ekranu i posprząta, zrobi zakupy, zajmie się czymś bez przypominania. Wstępuje we mnie wtedy nadzieja. Może wreszcie dotarło? Może zrozumiał? Może tym razem coś się zmieni? Niestety mija kilka dni i wszystko wraca do normy. Czyli do stanu, w którym ja wszystko ogarniam, a on żyje głównie własnymi sprawami. Znów jest sobą.

Czytałam o komunikacji, zastanawiałam się, czy może za dużo wymagam, czy powinnam mówić łagodniej, bardziej konkretnie, mniej emocjonalnie. Złapałam się na tym, że znów jestem odpowiedzialna (nie tylko za dom, ale i związek).

Najbardziej bolesne jest chyba to, że wciąż czekam na wersję męża, którą od lat próbuję z niego wydobyć. Na człowieka, który widzi i zauważa, pamięta, angażuje się, przejmuje inicjatywę i nie traktuje mojego zmęczenia jak naturalnego elementu scenerii naszej rzeczywistości. Tymczasem może on nie chce albo nie potrafi funkcjonować w partnerskim układzie? Ma fokus na siebie, własne potrzeby i własny plan na życie? A to, że ja biorę na siebie coraz więcej, najwyraźniej nie stanowi dla niego wystarczającego powodu, żeby coś zmienić?

Nie chce czy nie umie? Bo może jest tak, jak śpiewa Artur Rojek: nie może mi dać czegoś nie dlatego, że nie chce, ale dlatego, że tego nie ma. To trudna perspektywa, bo odbiera nadzieję. Magda

Zmieniły się kobiety, nie zawsze zmieniły się oczekiwania

Najmocniejsze w tej kobieco-męskiej historii nie jest nawet samo nierówne dzielenie obowiązków, ale różnica w tym, co obie strony uznają za normalne. Dla jednych mężczyzn zaangażowanie w dom to nadal coś ekstra, dla wielu kobiet — norma, a może i minimum.

To niekoniecznie kwestia złej woli. Często raczej przyzwyczajeń i przekonań, które wynieśliśmy z rodzinnych domów. Jeśli przez całe dzieciństwo obserwowało się model, w którym mama wszystko organizuje, a tata włącza się na prośbę, łatwo „panu domu” uznać taki układ za naturalny. Zwłaszcza jeśli nikt nigdy nie zakwestionował go na poważnie.

„Problem” w tym, że kobiety nie chcą już odgrywać ról swoich matek. Nie chcą być jedynymi osobami odpowiedzialnymi za dom, dzieci, relacje i emocjonalną atmosferę rodziny. Nie chcą prosić o pomoc we własnym domu ani otrzymywać pochwał za to, że udało im się wszystko pogodzić. Chcą partnerstwa. Nie deklarowanego przy okazji rocznicy ślubu, ale widocznego w zwykły wtorek, kiedy trzeba zrobić zakupy, odebrać paczkę, przygotować obiad i pamiętać o ważnej sprawie.

Tak na marginesie: kobieta nie chce być podziwiana za to, że potrafi udźwignąć wszystko. Chce wreszcie nie musieć tego robić. To zresztą dość osobliwy rodzaj komplementu: zachwycać się czyjąś siłą, jednocześnie nie robiąc nic, żeby nie musiała jej nieustannie udowadniać.

Rozmowa to początek, ale nie zawsze wystarczy

Jak to zmienić? Jak przywrócić równowagę w tym nierównym układzie? Oczywiście warto rozmawiać. Bez komunikowania się trudno zbudować nową jakość w związku. Czasem wystarczy nazwać coś, co przez lata było niewypowiedziane, żeby druga strona naprawdę dostrzegła problem. Niektórzy mężczyźni słuchają, zastanawiają się, pytają, co mogą zmienić. Próbują inaczej dzielić obowiązki, przejmują inicjatywę, zaczynają dostrzegać, że dom nie prowadzi się sam. To dobry początek.

Są jednak i tacy, którzy po rozmowie mobilizują się na tydzień, dwa, może miesiąc. Wtedy pojawia się nadzieja, że tym razem coś zaskoczyło. Niestety po chwili wszystko wraca na stare tory, a oni stają się sobą.

Są też mężczyźni, którzy reagują złością, irytacją, pretensjami albo zwyczajnie nie chcą słuchać. Zamiast dialogu pojawia się awantura o to, że ona znowu ma pretensje, że przesadza, że przecież inni mają gorzej. I co wtedy? Bo przecież nie każdą nierówność da się naprawić spokojną rozmową przy kawie.

W pewnym momencie trzeba przestać koncentrować się wyłącznie na tym, jak kogoś zmienić, a zacząć pytać, na co same jesteśmy jeszcze gotowe się godzić, co zaakceptować, co wrzucić „w koszty”. Nie musi to od razu oznaczać rozstania. Może oznaczać zmianę własnego zaangażowania, podziału odpowiedzialności, zasad wspólnego życia.

Ale przede wszystkim koniec z przekonaniem, że jeśli tylko znajdziemy odpowiednie słowa, drugi człowiek wreszcie zrozumie. Nie możemy zmusić drugiego człowieka do zmiany. Możemy natomiast przestać bez końca wyręczać go w obowiązkach, tłumaczyć jego zachowanie i brać odpowiedzialność za coś, co powinno być wspólne. Możemy też postawić granice i zastanowić się, czy taki układ nadal nam odpowiada.

Bo partnerstwo, jak tango, wymaga dwóch osób. Jedna może zainicjować rozmowę, zaproponować zmianę, wyciągnąć rękę. Nie może jednak w nieskończoność „ciągnąć wózka” za dwoje. Czasem partner rozumie. Tylko nie chce niczego zmieniać. I to też jest odpowiedź.

Kobieta i mężczyzna stoją obok siebie, on prasuje ubrania żelazkiem, ona podaje mu sok pomarańczowy w szklance.

Po czterdziestce nie musimy już powtarzać rodzinnych scenariuszy

Pokolenie 40–55+ znalazło się w dość ciekawym momencie. Z jednej strony jesteśmy mocno ukształtowani przez rodzinne doświadczenia, z drugiej mamy świadomość, że wiele rzeczy można, a nawet trzeba zrobić inaczej, co dla młodszych pokoleń jest już normą (partnerstwo, podział obowiązków, elastyczność ról).

Pamiętajmy, że nasze dzieci obserwują, jak dzielimy się obowiązkami, jak rozmawiamy, jak traktujemy siebie nawzajem. I to właśnie ten obraz, a nie nasze deklaracje o nowoczesnym partnerstwie, zabiorą ze sobą w dorosłość.

Nie chodzi o to, żeby teraz urządzać proces własnym ojcom ani wystawiać matkom rachunek za całe życie. Nasi rodzice funkcjonowali w określonych realiach, często według zasad, których nikt nie podważał. My mamy jednak możliwość napisania własnych.

I może właśnie w tym tkwi największa zmiana pokoleniowa. Nasze matki często nie miały wyboru albo nie wiedziały, że mogą oczekiwać czegoś więcej. My już wiemy. Nie chcemy być niezastąpione za cenę zmęczenia. Nie chcemy medali za wielozadaniowość ani wdzięczności za to, że przez lata trzymałyśmy wszystko w ryzach. Chcemy mieć obok siebie kogoś, na kim naprawdę można polegać.

Może więc najwyższy czas przestać mówić o pomaganiu kobietom w domu, a zacząć o wspólnej odpowiedzialności. Bez instrukcji, przypominania, pochwał i oczekiwania, że ktoś inny będzie zarządzał naszą codziennością.

Powiązane artykuły




Zostaw komentarz




Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze video




Polecane