Finanse wpływają na decyzje, relacje i poczucie bezpieczeństwa. To dlatego niezależność finansowa jest ważnym elementem dobrostanu psychicznego, a nie wyłącznie kwestią wysokości zarobków czy oszczędności. W podcaście Well Be Stories rozmawiamy z psycholożką o tym, jak pieniądze wpływają na nasze emocje, poczucie sprawczości i codzienne funkcjonowanie.

Niezależność finansowa kobiet a zdrowie psychiczne

Czy własne pieniądze rzeczywiście oznaczają wolność? W podcaście Well Be Stories Alicja Sękowska rozmawia z Ewą Wądołowską — psychologiem, pasjonatką holistycznego podejścia do zdrowia i autorką książki „Zaburzenia lękowe”.

W rozmowie poruszamy temat poduszki finansowej, pieniędzy w związku, psychologii finansów oraz przemocy ekonomicznej. Zastanawiamy się także, dlaczego brak własnych środków może odbierać poczucie sprawczości i wpływać na codzienne wybory. Pojawiają się również praktyczne kwestie dotyczące budżetu domowego, oszczędzania, inwestowania oraz budowania bezpieczeństwa finansowego krok po kroku.

Czy każda kobieta powinna mieć finansową poduszkę bezpieczeństwa?

Niezależność finansowa coraz częściej przestaje być postrzegana wyłącznie jako kwestia pieniędzy. Staje się elementem wpływającym na poczucie bezpieczeństwa, samodzielność i zdrowie psychiczne. Eksperci zwracają uwagę, że brak zabezpieczenia finansowego może przekładać się na codzienne funkcjonowanie kobiet i jakość ich życia. Czy każda kobieta powinna mieć finansową poduszkę bezpieczeństwa?

— Zdecydowanie każda. A niestety statystyki są brutalne — 50% Polek nie jest zatrudniona i z poduszką finansową jest kiepsko. W związku z tym wpływa to bezpośrednio na stan psychiczny kobiet, który też według statystyk pogarsza się z roku na rok. Uważam, że brak niezależności finansowej i tej poduszki finansowej jest potężnym czynnikiem wpływającym na stan psychiczny kobiet.

Czytaj: Ewa Wądołowska o niezależności finansowej i psychologii bezpieczeństwa

Dlaczego kobiety wciąż odkładają kwestie finansowe na później?

Podejście do pieniędzy jest często efektem wychowania, wzorców rodzinnych i zmian społecznych. Dzisiejsza rzeczywistość różni się od tej, w której żyły nasze babcie – zmieniły się warunki ekonomiczne i role społeczne. Jednak wraz z większym komfortem pojawiły się również nowe pułapki.

— Kiedyś kobiety nie miały wyjścia — musiały pracować. Miały czwórkę dzieci, nikt im nie pomagał finansowo, nie było różnych świadczeń. Teraz kobiety mają zwyczajnie lżej. Dostają różne zapomogi finansowe na dzieci, ale w zamyśle kobieta po czasie miała wrócić do pracy. Tymczasem masa kobiet już nie wraca. Czemu? Bo nie musi. Bardzo często jest też u nas kulturowo uwarunkowane, że facet ma nosić te spodnie finansowe i być dostawcą chleba w domu.

Czytaj: Jak pokonać kryzys w życiu i zmienić swoje myślenie? Rozmowa z Anną Stoitsi

Pieniądze jako źródło napięć w relacji

Choć wiele par unika rozmów o finansach, są one jednym z najważniejszych tematów wpływających na relację. Problemy związane z pieniędzmi rzadko pozostają wyłącznie problemami ekonomicznymi. Bardzo szybko zaczynają dotykać emocji, poczucia bezpieczeństwa i wzajemnego szacunku.

— 40% konfliktów w relacjach i 40% przyczyn rozwodów to kwestie finansowe. To nie jest temat dodatkowy. To jest temat fundamentalny zdrowia psychicznego. Pieniądze bardzo łatwo dotykają wrażliwych strun: szacunku, poczucia bezpieczeństwa. Na tym tle bardzo łatwo o konflikty.

Czytaj: Komunikacja w związku: jak rozmawiać? Radzi psycholog Magdalena Kleczyńska

Dlaczego boimy się rozmawiać o pieniądzach?

Rozmowy o finansach wciąż pozostają tematem niewygodnym i obciążonym stereotypami. Wiele kobiet obawia się oceniania i przypisywania im negatywnych intencji. Strach przed osądem bywa silniejszy niż potrzeba zadbania o własne bezpieczeństwo.

— Kobiety boją się rozmawiać o pieniądzach. Konotują pieniądze i rozmowy o pieniądzach z tym, że będzie rysa na związku. Nie chcą być posądzone o zachłanność, o to, że lecą na kasę. To lepiej nie poruszać tego tematu.

Czytaj: Jak zmienić życie na lepsze i zacząć od nowa? Rozmowa z Gajaną Galstjan

Kiedy brak niezależności finansowej odbiera sprawczość

Brak własnych dochodów nie zawsze oznacza brak komfortowego życia. Często z zewnątrz wszystko wygląda idealnie – stabilny związek, dom, bezpieczeństwo materialne. Jednak nawet w takich sytuacjach może pojawić się poczucie niespełnienia.

— Jeżeli kobieta od paru lat siedzi w domu i mówi: Pani Ewo, mi niczego nie brakuje, mam wszystko, ale jest mi źle, to mówię: słuchaj, w piramidzie Maslowa na górze jest samorealizacja. Motyw księżniczki na wieży po prostu nie jest motywem szczęśliwej kobiety.

Co niezależność finansowa daje psychice?

Psychologowie podkreślają, że pieniądze nie są wyłącznie środkiem do kupowania rzeczy. Mogą wpływać na sposób podejmowania decyzji i poczucie kontroli nad własnym życiem. Autonomia finansowa może zmieniać sposób funkcjonowania człowieka na poziomie psychologicznym.

— Pieniądze są elementem fundamentu poczucia bezpieczeństwa. Według badań bardzo silnie widać, że zmienia się dosłownie nasz układ nerwowy. Podejmujemy decyzje z pozycji: mogę, chcę, a nie z pozycji przetrwania i lęku.

Kiedy pieniądze stają się narzędziem władzy

Równowaga finansowa w związku może mieć ogromny wpływ na dynamikę relacji. Jeśli jedna osoba kontroluje podstawowe zasoby, bardzo łatwo pojawia się asymetria sił. Nie zawsze dzieje się to świadomie.

— Pieniądze są doskonałym wzmacniaczem władzy. Kto ma pieniądze, ten ma władzę. Psychologia władzy mówi, że jeśli jedna osoba ma kontrolę nad podstawowym zasobem domostwa, czyli nad pieniędzmi, będzie szła w kierunku mniejszego szacunku dla osoby zależnej. Nawet dobry facet wpada niestety w tę pułapkę kontrolera.

Czytaj: Czym jest gaslighting w związku i jak reagować? Rozmowa z Zuzanną Butryn

Cena zależności finansowej

Pozostawanie w pełnej zależności od partnera może z czasem prowadzić do utraty poczucia wpływu na własne życie. Problem nie zawsze pojawia się od razu – często ujawnia się dopiero podczas kryzysu lub konfliktu. Wtedy zależność staje się najbardziej odczuwalna.

— Kobiety często mówią: ja mam na swoje waciki, a on nas utrzymuje. Ale płacisz za to potężną cenę psychiczną. Decyzje podejmuje on. Ty nie masz nic do powiedzenia. Bo on wie, że ona jest od niego zależna. Że ona nie ucieknie, nie ma gdzie uciec i za co uciec.

Niezależność finansowa to nie kwestia ideologii

Dyskusja o finansowej samodzielności kobiet często wpada w ideologiczne ramy. Tymczasem eksperci podkreślają, że chodzi przede wszystkim o dobrostan, zdrowie psychiczne i poczucie bezpieczeństwa. Wolność finansowa to bardziej kwestia jakości życia niż światopoglądu.

— Tu naprawdę nie chodzi o bycie feministką. Niezależność finansowa, taka autonomia, wpływa na obniżenie ryzyka stanów lękowych, stanów depresyjnych. Naprawdę, jeżeli ktoś nie wierzy takim wywiadom, może sprawdzić badania.

Jak wygląda przemoc ekonomiczna od środka?

Przemoc ekonomiczna rzadko zaczyna się od odbierania pieniędzy czy zakazywania pracy. Częściej pojawia się stopniowo i jest spleciona z przemocą psychiczną. To codzienne komunikaty, które z czasem podważają poczucie własnej wartości.

— To bardzo często zwyczajne umniejszanie kobiecie non stop. Przy zwykłej rozmowie: Jesteś głupia, Przecież ty nie dasz rady, Co za fatalny obiad. Kobieta po prostu wpada w stan zamrożenia. Ona już nie wie, czy trzeba uciekać. Zaczyna wierzyć, że może naprawdę jest głupia i nie da rady. To bardzo często przy partnerach narcystycznych lub narcystyczno-sadystycznych.

Czytaj: Jak związek z narcyzem wpływa na psychikę? Rozmowa z Karoliną Klecką

Dlaczego tak trudno odejść z trudnej relacji?

Z zewnątrz decyzja o odejściu ze związku często wydaje się oczywista. W praktyce jednak wiele kobiet pozostaje w relacjach, które odbierają im poczucie bezpieczeństwa i sprawczości. Psychologia pokazuje, że za takim wyborem stoją często znacznie głębsze mechanizmy niż sam strach przed zmianą.

— To jest bardzo częste zjawisko. Bardzo częste. To zjawisko powszechne, o którym się mało mówi i o którym kobiety mało mówią. Psychologicznie te kobiety bardzo często od dziecka są tak wyprute z poczucia skuteczności własnej, z pewności siebie i umiejętności działania, że zwyczajnie nie są w stanie podjąć tego kroku. To nie jest lenistwo kobiety, tylko tam po prostu są potężne traumy.

Czytaj: Kiedy i jak rozstać się z partnerem? Dr Agata Stola o emocjach i granicach

Pierwszy krok: nie samotna walka, ale proszenie o pomoc

Wyjście z trudnej sytuacji bardzo rzadko zaczyna się od radykalnej decyzji. Częściej jest procesem składającym się z małych kroków i odbudowywania poczucia wpływu. Według ekspertki wiele kobiet potrzebuje w tym wsparcia z zewnątrz.

— Uważam, że małymi krokami to trzeba robić i taka kobieta w dużej większości będzie potrzebowała pomocy z zewnątrz. Pierwszy krok dla takiej kobiety to pójść do kogoś po pomoc. Żeby wyjść z bagna, ktoś zwykle musi cię z góry wyjąć.

Czytaj: Jak dbać o relację i ratować związek w kryzysie? Rozmowa z Natalią Tur

Plan wyjścia zamiast skoku na głęboką wodę

Nie każda sytuacja wymaga natychmiastowej ucieczki. Czasem skuteczniejszym rozwiązaniem może być stopniowe budowanie bezpieczeństwa i przygotowanie strategii działania. Planowanie pozwala odzyskać poczucie kontroli.

— Przynajmniej plan exitu. Czyli: jeszcze teraz wytrwam, ale już sobie buduję plan, że za sześć miesięcy będę miała pieniądze. Budujesz sobie po prostu poduszkę. Tak jak kobiety z etatu zakładają działalność – często bardzo stopniowo to robią, nie na głęboką wodę.

Czytaj: Jak uzyskać i przejść przez rozwód? Rozmowa z adwokatką Elizą Kuną

Syndrom „rycerza na białym koniu”

W wielu relacjach zależność finansowa może niepostrzeżenie zmieniać dynamikę związku. Zamiast partnerstwa pojawia się układ oparty na zależności jednej strony od drugiej. To często prowadzi do utrwalania nierównowagi.

— Jeżeli jest asymetria władzy, to nie ma relacji partnerskiej. Jest relacja rodzic–dziecko. Ta mała dziewczynka emocjonalnie niedojrzała czuje się wręcz komfortowo w tym dyskomforcie. To pseudo-rycerz, który niby jest głównym dostawcą finansowym, ale w sumie gdzie te pieniądze są i ile ich jest —  ona często nawet nie wie.

Czytaj: Dlaczego coraz więcej kobiet po 40 decyduje się na rozwód? Oto 9 powodów

Dlaczego własne pieniądze mają znaczenie, nawet jeśli są niewielkie?

Wartość pracy nie zawsze mierzy się wysokością wypłaty. Czasem ważniejsza od kwoty jest sprawczość i poczucie, że istnieje przestrzeń tylko dla siebie. To może być pierwszy krok do budowania pewności siebie.

— Nawet zarób tę najniższą krajową. Ale to jest twoje. Pewność siebie rośnie w działaniu, nie przed działaniem. Jak ty nie zaczniesz, to nie będziesz miała odwagi iść po więcej.

Dzieci potrzebują szczęśliwej matki 

Wiele kobiet ma poczucie, że powinny być dostępne dla dzieci przez cały czas. Ekspertka zwraca jednak uwagę, że jakość obecności może być ważniejsza niż jej długość. Kluczowe jest także to, jaki wzorzec relacji i samorealizacji dzieci obserwują na co dzień.

— Dzieci potrzebują matki szczęśliwej i spełnionej. Są badania, że nawet 30 minut bycia z dzieckiem, ale takiego na 100%, naprawdę wystarczy. One chcą też przykładu od ciebie: jak żyje kobieta.

Czytaj: Jak osiągnąć szczęście? Poznaj sekret i proste sposoby, które naprawdę działają

Strach przed oceną otoczenia

Decyzje kobiet bardzo często nie są podejmowane wyłącznie w relacji z partnerem. Ogromny wpływ mają również głosy otoczenia – rodziny, znajomych czy społecznych oczekiwań. Presja bywa niewidoczna, ale niezwykle silna.

— Wiele kobiet siedzi w tym, bo się boją. Boją się odrzucenia i opinii innych osób – mamy, siostry, teściowej. Ludzie mają tendencję do dróg na skróty. Ale zawsze jest coś za coś.

Czytaj: Presja bycia idealną: skąd się bierze i jak sobie radzić z oczekiwaniami innych

Kobiety, pieniądze i środowisko, które daje siłę

Rozwój finansowy bardzo często zależy nie tylko od kompetencji, ale również od otoczenia. Kobiety funkcjonujące w środowiskach, w których ambicja czy inwestowanie są czymś nietypowym, mogą z czasem same zacząć podważać swoje aspiracje.

— Jeżeli masz ambicje, musisz regularnie spotykać się z kobietami podobnymi do siebie. Żeby nie utknąć w schemacie, gdzie kobieta rozwijająca się, zarabiająca i inwestująca jest czymś dziwnym. Zaczynasz wtedy wierzyć: może nie powinnam dużo zarabiać?

Czytaj: Jaka jest cena ambicji i sukcesu w biznesie? Rozmowa z Martyną Zastawną

Czy niezależność finansowa równa się wolność?

Na zakończenie rozmowy pojawia się pytanie, które spina wszystkie wcześniejsze wątki. Czy niezależność finansowa jest tylko zabezpieczeniem, czy może czymś znacznie większym? Dla ekspertki odpowiedź jest jednoznaczna.

— Myślę, że niezależność finansowa równa się wolność. Równa się dobrostan psychiczny, wyższe funkcje poznawcze, sprawczość i szczęśliwsze życie. Uwaga — równa się też szczęśliwsze dzieci.

Niezależność finansowa kobiet – dlaczego warto o nią zadbać?

Jak pokazuje rozmowa z Ewą Wądołowską, pieniądze bardzo często są czymś więcej niż liczbami na koncie — wpływają na relacje, sposób myślenia, poziom lęku i jakość codziennego życia.

Niezależność finansowa nie oznacza wyłącznie wysokich zarobków, pełnej samowystarczalności czy życia bez wsparcia drugiej osoby. To przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa, sprawczości i świadomość, że mamy wpływ na własne decyzje oraz przyszłość.

Budowanie własnego bezpieczeństwa finansowego nie zawsze musi zaczynać się od wielkich zmian. Czasem pierwszym krokiem jest rozmowa o pieniądzach w związku, odkładanie niewielkich kwot, powrót na rynek pracy lub zadbanie o własny rozwój. Najważniejsze jest jednak to, by nie oddawać całkowitej kontroli nad własnym życiem i przyszłością.

A jakie jest Twoje zdanie? Czy niezależność finansowa rzeczywiście daje wolność? Podziel się swoją opinią w komentarzu i udostępnij ten materiał komuś, komu może pomóc spojrzeć na pieniądze z zupełnie innej perspektywy.

Treść wypowiedzi została zredagowana i opracowana przez redakcję.

Youtube: JoE_iIA4h3U